Tekst Tamarah Collij en Annette Duivenvoorden, Platform31
Foto Moulham Al Boushi/Mike Morrell

Een integrale blik op woonzorgwelzijn zit in het DNA van de gemeente. Bij alle ruimtelijke plannen voor woningen en/of zorg- en welzijnsvoorzieningen vindt advisering plaats vanuit betreffende afdelingen. “Volgens Henk Boelens, programmamanager wonen en zorg bij de Brabantse gemeente, ligt het geheim van Breda bij het zoeken van win-winverbindingen: “Kijken waar de mogelijkheden liggen en elkaar actief proberen te vinden.”

Breda is een schoolvoorbeeld van hoe je creatief kunt inspelen op de opgave woon-en-zorg. Marjon Rijnart, adviseur wonen bij de gemeente Breda, legt uit dat de stad sinds 2007 is verdeeld in vijftien woongebieden, ieder met tussen de 10.000 en 15.000 inwoners. In elk woongebied zit idealiter een woonservicegebied: een centrale zone met alle voorzieningen op het gebied van wonen, gezondheidszorg, welzijn en de dagelijkse levensbehoeften. “Per gebied hebben we een visie met betrekking tot zorg en wonen gemaakt, in samenwerking met onder meer inwoners, corporaties en zorg- en welzijnsorganisaties. De beschreven ambities uit de visies van deze gebieden gaven vorm aan het programmaplan ‘Wonen en Zorg’ en dienen voor de gemeente als afwegingskaders voor ruimtelijke plannen.” Het programmaplan is nog in ontwikkeling, waarbij de gemeente ook verantwoordelijk is voor de regie van deze aanpak.

Programmaplan Wonen Zorg

Het programmaplan Wonen en Zorg in Breda kent de volgende vier pijlers:

  • Kwetsbare en vitale wijken en - zolang mogelijk - zelfstandig thuis kunnen blijven wonen in je eigen wijk.
  • Voldoende, passend en gevarieerd woonaanbod voor mensen die ondersteuning nodig hebben. Hierbinnen gaat het vooral om (nieuwe) woonzorgvormen.
  • Effectief en efficiënt zorgaanbod voor zelfstandig wonende Bredanaren.
  • Gezamenlijke aanpak en verantwoordelijkheid.

Inclusief

De plannen in Breda reiken volgens Boelens een stuk verder dan enkel senioren. Kwetsbare Bredanaren behoren namelijk ook tot de doelgroep. Zo steekt de gemeente veel energie in het helpen en begeleiden van inwoners met gedragsproblemen. Daarbij besteden zij ook veel aandacht aan het vergroten van de draagkracht in wijken. “We krijgen namelijk signalen dat leefbaarheid in het geding komt in verschillende wijken”, legt Boelens uit. “We moeten meer onderling begrip creëren in de wijk en meer onderling contact te stimuleren, zodat we beter voorwaarden kunnen formuleren die nodig zijn om kwetsbare doelgroepen in verschillende wijken en goede woonplek te geven.”

Henk Boelens en Marjon Bijlart
Henk Boelens en Marjon Rijnart in gesprek. Fotograaf: Louis Meulstee Photography

Prestatieafspraken en convenant

In Breda vormen de prestatieafspraken een van de onderdelen van de aanpak van de gemeente, mede omdat in de prestatieafspraken in vrij algemene termen wordt gesproken over wonen met zorg. De corporaties delen met ons een duidelijk gemeenschappelijk belang en zien hun maatschappelijke verantwoordelijkheid. De uitwerking gebeurt met meerdere partijen. Een convenant is gangbaarder voor zulke specifieke onderwerpen. “Met een convenant proberen we iedereen op een lijn te krijgen”, legt Rijnart uit. “De uitvoering van deze projecten komt namelijk tot stand in samenspraak met allerlei relevante partijen, ieder met eigen afstemmingsmomenten en -vormen.” Boelens vult aan: “Een convenant legt in ieder geval vast wat je wilt bereiken, wat de gezamenlijke agenda is en wat de looptijd is. Daarnaast kun je elkaar makkelijker aanspreken als het lastig wordt. Al valt dit bij wonen met zorg erg mee, omdat alle partijen het belang zien.”

"Kijken naar wat kan"

Ondanks het gemeenschappelijke belang bij alle partijen, erkent Boelens dat het realiseren van woningen met zorg een lastige klus is: wij hebben naast het vraagstuk van betaalbaarheid ook de krappe woningmarkt als een van de struikelblokken. “Je moet zoeken naar haalbare mogelijkheden, met oog voor raakvlakken tussen partners en kansen om meerwaarde te creëren. Zo wordt er bijvoorbeeld gewerkt aan een appartementencomplex waarin twintig woningen komen voor mensen met een zorgvraag." Diverse zorgpartijen zijn betrokken en de gemeente is in gesprek met architecten over hoe met de juiste ruimtelijke inrichting daar een gemeenschap kan ontstaan. Daarnaast liggen er plannen om twintig zorgwoningen te realiseren rondom een huisartsenpraktijk. “Als gemeente en regisseur wonen en zorg werken we aan dit soort ‘win-win verbindingen’, want ook wij hebben een rol om te kijken waar wij vanuit de Wmo op kunnen aanhaken. Dit soort trajecten geeft veel energie, maar ze kosten ook veel tijd en soms lukt het niet.”