Tekst Netty van Triest, Platform31

Onderdeel van katern 1: Wonen met zorg

Klik op de drie streepjes linksboven voor de complete inhoudsopgave

Woonvormen voor mensen met een zorgvraag staan vaak op de agenda van de prestatieafspraken. Voor sommige groepen is een speciale woonvorm wenselijk. Er zijn twee belangrijke redenen voor clustering. De groep heeft behoefte aan een sociale veilige omgeving of clustering van een groep in een gebouw is noodzakelijk vanwege de gewenste nabijheid van professionele zorg of begeleiding.  

Woonvormen

Verzorgd Wonen Nieuwegein

In Nieuwegein biedt Verzorgd Wonen samenhang aan tussen aangepaste woningen, de nabijheid van voorzieningen en een zorgpakket. Dit door middel van een soort woonservice model in complexen waar al veel oudere mensen woonden. Wethouder Hans Adriani vertelt hierover:

"Zorg- en welzijnspartijen leveren hulp bij het huishouden, persoonlijke verzorging of een maaltijdservice. De zorg kan oplopen tot intensieve thuiszorg of verpleging, eventueel aangevuld met alarmering en eventuele andere vormen van huisautomatisering (domotica)."

Hans Adriani van gemeente Nieuwegein
Hans Adriani, wethouder bij de gemeente Nieuwegein. Fotograaf: Ilco Kemmere

Woonvariaties senioren

Figuur 3 online magazine
Overzicht van bestaande woonvariaties. Bron: Inhoud en vormgeving eigendom van Platform31 (en vormgeving bewerkt door het ministerie van BZK).

In het kennisprogramma Woonzorg senioren is een overzicht gemaakt van bestaande woonvariaties in combinatie met zorg en/of een eigen woongemeenschap.

Woonvariaties voor mensen met psychische kwetsbaarheden

In het kennisprogramma Weer thuis is een overzicht gemaakt van mogelijke woningtypen geordend naar de behoefte aan ondersteuning. Binnenkort verschijnt de publicatie Werken aan wonen met ondersteuning.

Figuur 4 online magazine
Overzicht van mogelijke woningtypen geordend naar de behoefte aan ondersteuning, gemaakt door kennisprogramma Weer thuis. Bron: Inhoud en vormgeving eigendom van Platform31 (en vormgeving bewerkt door het ministerie van BZK).

Gebiedsplan

Steeds vaker wonen mensen met een ondersteuningsvraag verspreid in de wijk. De vraag is welke samenhang of aanpak nodig is in die wijk of buurt om inwoners te ondersteunen bij het zelfstandig wonen. Is er bijvoorbeeld een ontmoetingsruimte nodig of een aanpak voor het opbouwen van een community in de wijk? In een gebiedsplan zijn ook de behoeften van de niet-zorgbehoevende bewoners aan de orde. Hoe kan je eigen kracht in de wijk ondersteunen? Zijn er geclusterde woonvormen nodig waardoor ouderen elkaar gemakkelijker kunnen ontmoeten en helpen? Tegenwoordig worden gebiedsgerichte aanpakken steeds vaker met bewoners gemaakt.

Voorbeelden van gebiedsplannen zijn bijvoorbeeld woonservicegebieden. Breda en Nieuwegein hebben deze bepaald, en deze zijn vervolgens opgenomen in de woonvisie. In Parkstad Limburg wordt gekeken met een GIS-systeem (datasysteem dat gegevens op kaart laat zien) naar leefbaarheid op wijkniveau.

Woningmarkt en vergrijzing

De groeiende omvang van de groep 75-plussers en hun woonsituatie is een belangrijk vraagstuk voor de woningmarkt. Ouderen zijn honkvast. Uit WooN2018 blijkt dat de verhuisgeneigdheid van ouderen laag is. Het aandeel 65-plushuishoudens dat aangaf beslist te willen verhuizen bleef met 3 procent stabiel. Het aandeel dat aangaf eventueel te willen verhuizen steeg van 6 procent in 2009 naar 16 procent in 2015. Veel ouderen willen wel verhuizen naar een meer geschikter woning (en zo ook de doorstroom bevorderen) maar er is een groot tekort aan geschikte woningen en maar beperkt aanbod in beperkte vormen (SCP/PBL). In juni 2020 benadrukken Actiz en Anbo nogmaals het bouwen van de zo gewenste woonvariaties voor senioren.

Het onderzoek onder de leden van ANBO uit 2019 onderbouwt dit: 46,3 procent van de respondenten kan zich voorstellen in geclusterde setting te wonen (met voldoende zelfstandigheid). Ook het NIDI ziet dat de vergrijzing leidt tot meer eenpersoonshuishoudens en een huishoudensverdunning. Het toevoegen van woonvariaties voor senioren staat ook hoog op de agenda van het programma Langer Thuis. De studie Woonprofielen voor senioren biedt hiervoor aanknopingspunten. Het schetst een fijnmazig beeld over wat senioren aantrekkelijke woonconcepten vinden. Het is een oproep tot het ontwikkelen van meer aanbodgericht op de wensen van senioren. Het realiseren van woonvariaties voor senioren is vaak een thema in de prestatieafspraken.