Tekst Tanja Morsheim en Daphne Bouman, Platform31
Foto Portaal

In het Meanderpark in Nieuwegein wordt gebruik gemaakt van een vorm van ‘communitywonen'. Kwetsbare en reguliere bewoners wonen hierbij gemengd samen in een getransformeerd pand.  Het gemengd wonen regel je niet zomaar, zo stelt Arlette Besselse, voorzitter van de bewonersvereniging Meanderpark. Het vergt een zorgvuldige opbouw van de community, waarbij kennismaking centraal staat. Besselse licht toe hoe zij samen met woningcorporatie Portaal werkt aan een succesvolle gemeenschap in het Meanderpark.

Wonen in een community betekent veel voor de bewoners van het Meanderpark in Nieuwegein. Een deel van de bewoners behoort tot kwetsbare groepen en is daarom via een hulpverleningsinstantie hier geplaatst. Het zijn bewoners die moeite hebben om mee te draaien in de samenleving, aldus Besselse. “Alleen in een appartementje in Overvecht zouden ze verzuipen, hier kunnen ze meedoen aan activiteiten en wordt er op ze gelet. De reguliere bewoners zijn zich bewust van de band met de verschillende soorten mensen. Bij het wonen in een community kies je er bewust voor om wat oplettender te zijn naar je buren. Je trekt de deur niet dicht wanneer je problemen of ruzies hoort, maar je bekommert je om de ander.“

Overview Meanderpark Nieuwegein
Een overview van het Meanderpark in Nieuwegein. Bron: Portaal

In de woonvisie van de gemeente is aangegeven dat de bestaande woningvoorraad geschikt moet worden voor ouderen, mensen met een beperking en mensen die vanuit Beschermd wonen of maatschappelijke opvang de stap maken naar zelfstandig wonen. Voor de uitstroom van beschermd wonen en maatschappelijke opvang hebben de gemeente, woningcorporaties en bewonersorganisaties afspraken gemaakt die zijn bekrachtigd in de prestatieafspraken. Voor het Meanderpark in Nieuwegein stelt Portaal daarom woningen beschikbaar voor hulpverleningsinstanties Lister en de Tussenvoorziening.

Portaal ondertekende in 2017 nieuwe prestatieafspraken met de gemeente Nieuwegein. Dat gebeurde na een soepel proces en met goede inbreng van de huurders. De nadruk in de afspraken ligt op uitbreiding en verduurzaming van de voorraad. Veel energie ging uit naar de plannen voor het oude gemeentehuis, de Meander, en het voornemen om hier 250 appartementen volgens het magic mix-concept te realiseren (de gemengde huisvesting van starters, statushouders en mensen uit de maatschappelijke opvang). 

Communitybuilding

Een community bouwen gebeurt niet zomaar, erkent Besselse. “Je kunt niet simpelweg honderden jongeren dumpen op een plek in Nieuwegein en verwachten dat er een community ontstaat. Er moet zorgvuldig gekeken worden naar wie met wie in contact kan komen. Het is bijvoorbeeld niet verstandig om ex-verslaafden in dezelfde gang te zetten als drugsdealers. En een gevoel van saamhorigheid ontstaat alleen wanneer mensen elkaar ontmoeten.” Het gebouw zelf draagt volgens Besselse bij aan dat saamhorigheidsgevoel; zo zijn er meerdere gemeenschappelijke ruimtes verspreid door het gebouw en is er een grote woonkamer. In deze woonkamer heeft de sociaal beheerder ook zijn werkplek.

"Door vanaf het begin actief kennismaking te bevorderen, bouw je een community. Er ontstaat snel het gevoel van samenhorigheid als je meteen activiteiten organiseert en stimuleert."

“Met het enkel aanbieden van voorzieningen ben je er nog niet”, vervolgt Besselse. “Mensen moeten elkaar ook leren kennen, zich veilig voelen en elkaar vooruitzicht kunnen bieden. Dit kun je stimuleren door middel van activiteiten, barbecues, bingoavonden en evenementen met wandelgroepjes. Helaas was het creëren van momenten van ontmoeting en kennismaking de laatste maanden erg lastig door de coronacrisis.” Besselse is bang het ‘communitygevoel’ daardoor nog niet toereikend is in het Meanderpark. Zodra het weer kan gaan de partijen daarom hard werken aan het saamhorigheidsgevoel.

Bewonersvereniging

Het bestuur van de bewonersvereniging helpt Portaal bij het bouwen van een community. Zij buigen zich bijvoorbeeld over vraagstukken rondom het gevoel van veiligheid bij gecombineerd wonen, terwijl ze tegelijkertijd werken aan de sociale cohesie binnen de community. Als voorzitter van het bestuur is Besselse verantwoordelijk voor deze vraagstukken. Haar eerdere woonervaringen bij het Utrechtse communitywoonproject Place2BU geven haar welkome extra inzichten op dit gebied.  De bewonersvereniging kan verder rekenen op hulp van alle kanten. Zo schuift regelmatig een bestuurscoach aan: “Mijn rol is om de bewoners te begeleiden in het opstarten van community en de woonvereniging. Dat doe ik door bewoners te vragen om bepaalde verantwoordelijkheden op te pakken. Niet omdat dat moet, maar omdat ze daar gemotiveerd voor zijn.” aldus de bestuurscoach. Daarnaast zijn er nauwe contacten met de projectadviseur vanuit Portaal en de hulpverleningsinstanties, zoals Stichting Vluchteling en Lister Utrecht.

Verbouwing Meanderpark Nieuwegein
Na een uitgebreide transformatie van het Meanderpark namen de eerste bewoners intrek in de nieuwe woningen. Bron: Portaal

"Wat goed heeft gewerkt, is dat we zijn begonnen met een opstartbestuur. De rol van het opstartbestuur is om een basis te leggen waarop de bewonersvereniging gebouwd wordt." Er moeten volgens Besselse bijvoorbeeld verschillende commissies opgericht worden. “Zo hebben we naast diverse wandelgroepjes ook commissies voor het onderhoud van de gemeenschappelijke tuin en voor het organiseren van feestjes. Ook gaan we als opstartbestuur op zoek naar personen die die de Facebookpagina bijhouden, de algemene huiskamer inrichten en een nieuwsbrief maken.”

“Signalen over het gedrag van bewoners worden opgevangen door de gangmakers; zij zijn de eerste contactpersonen voor bewoners”, legt Besselse uit. Voor haar is het erg belangrijk om zelf ook zichtbaar te zijn, zodat bewoners haar weten te vinden en zodat zij zelf ook weet wie in het gebouw wonen. Door kennismaking ontstaat gevoel voor samenhorigheid, en daar ligt het succes van de bewonersvereniging 

Arlette Besselse
Arlette Besselse van Meanderpark Nieuwegein. Bron: Privé

Leerpunten voor communitywonen

Arlette Besselse geeft vanuit haar kennisveld een aantal belangrijke leerpunten mee voor het succesvol opstarten van een community:

  • Een goed begin is het halve werk

Besselse: "Door vanaf het begin actief kennismaking te bevorderen, bouw je een community. Mensen moeten elkaar leren kennen. Er ontstaat snel het gevoel van samenhorigheid als je meteen activiteiten organiseert en stimuleert."

  • Ga niet overhaast aan de slag

"Neem tijd voor het installeren van het opstartbestuur. Het opstartbestuur van het Meanderpark is al een half jaar van tevoren begonnen met de voorbereidingen. Neem ook de tijd om gesprekken te voeren met organisaties met wie je wilt samen werken. Wanneer een hulpverleningsorganisatie enkel cliënten naar het woonconcept wil sturen zodat zij zelf meer ruimte hebben, zal dit op de lange termijn niet duurzaam zijn. Wanneer niet zorgvuldig wordt nagedacht over de juiste balans van de bewoners, zullen de kwetsbare groepen eerder te maken krijgen met terugvallen en de reguliere bewoners ook meer stress ervaren."

  • Wanneer een community echt goed wordt opgezet, kunnen mensen floreren

"Ik gun iedereen communitywonen, omdat kwetsbare bewoners in deze omgeving kunnen opbloeien. Door een bijdrage te leveren aan de gezondheid van anderen, draag je ook bij aan de gezondheid van jezelf!"