Tekst Tanja Morsheim en Daphne Bouman, Platform31
Foto Corwin Stam

Passend wonen voor iedereen. In Hoorn betekent dit meer dan alleen het financiële plaatje van de huurders. Het gaat ook over of de buurt en de woning passen bij de wensen van de huurder. Dat is het gedachtegoed achter de prestatieafspraken die gaan over de leefbaarheid in Hoorn. Tanneke van den Berg (teammanager bewoners en leefbaarheid bij Intermaris), Denise Rood (beleidsadviseur bij Intermaris) en Mensina Wijma (voorzitter Verenigde Huurdersorganisatie De Boog) vertellen over de drie onderdelen van de Hoornse aanpak: de preventieve werkwijze, passende vormen van toewijzen en het stoplichtmodel. Zij laten zien hoe de prestatieafspraken bijdragen aan een prettige samenwerking tussen de partijen. 

Gemeente Hoorn, Intermaris en de Verenigde Huurdersorganisatie De Boog streven naar veerkrachtige wijken. Samen werken zij aan leefbaarheid in de buurt. De gemeente draagt hierbij de verantwoordelijkheid voor de openbare orde, de openbare ruimte, veiligheid en het maatschappelijke welzijn in de wijken. Intermaris zet zich in op de kwaliteit van de nabije woonomgeving, het beheer van de woningen en fijn samenleven. De Boog heeft een signaleringsfunctie en mobiliseert bewoners. De prestatieafspraken dragen bij aan het gezamenlijk optrekken tussen de partijen, ook met '1.Hoorn' (zie kader). De prestatieafspraken zijn in Hoorn opgedeeld in Reguliere afspraken en Focusafspraken. “De reguliere afspraken zijn, afspraken over werkzaamheden die we altijd al doen. De Focusafspraken zijn gericht op verandering en verbetering van de aanpak en bijzondere opgaven”, licht beleidsadviseur Denise Rood toe. In de Focusafspraken staat hoe gemeente, woningcorporatie en huurdersorganisatie samen werken aan preventie in de wijk door middel van de waakvlamfunctie en nieuwe contractvormen.  

Fotograaf: Corwin Stam

Preventieve werkwijze

Een belangrijk onderdeel voor het verbeteren van de van de leefbaarheid in Hoorn is de preventieve aanpak. Door de signaleringsfunctie van de collega's van leefbaarheid, de huurdersorganisatie en 1.Hoorn kunnen de woningcorporatie en gemeente een bewoner in problemen vroegtijdig bijstaan. Het kan bijvoorbeeld gaan over geldzaken of zorgvragen. “In de prestatieafspraken zijn deze korte lijntjes met zorginstellingen zoals 1.Hoorn vastgelegd. Hierdoor is er laagdrempelig en direct contact tussen 1.Hoorn en De Boog. “Doordat we nu gaan samenwerken met 1.Hoorn leren we van elkaar en krijgen we meer begrip voor elkaar. Je weet wat je voor elkaar kan betekenen", stelt Mensina Wijma van De Boog. 

Wanneer er meldingen zijn, is dit een signaal voor Intermaris om de wijk in te gaan of met een bewoner het gesprek aan te gaan. Op deze manier kunnen kwetsbare mensen sneller worden geholpen. Na een signalering gaat een medewerker van de corporatie en een medewerker van de gemeente persoonlijk langs bij huurder. “Via de gemeente kan er vervolgens snel gezocht worden naar oplossingen voor de bewoner” licht Van den Berg toe. “Door snel bij de bewoners aan te kloppen en de problemen op te pakken, voorkom je ook problematiek in de wijk.” 

Wat is 1.Hoorn?

De teams van 1.Hoorn bestaan uit deskundige medewerkers van organisaties op het gebied van zorg en ondersteuning. Omdat zij onder regie van de gemeente samenwerken als 1.Hoorn, kunnen bewoners met al uw zorgvragen terecht op één punt. Zo kunnen bewoners terecht met alle simpele of uitgebreide vragen over: Opvoeding en opgroeien, Wonen en samenleven, Geldzaken en dingen regelen, Zorg en hulpmiddelen, (vrijwilligers-) werk en activiteiten in de buurt, Samen ondersteuning vinden. De medewerkers van 1.Hoorn zijn voor de bewoners een luisterend oor, zij geven gratis advies en denken graag met de bewoners mee. Zij helpen de bewoners op weg om zelf een oplossing te vinden, door het inzetten van mensen uit uw directe omgeving of andere vrijwilligers.

Passend wonen in de buurt

Bij de plaatsing van nieuwe huurders kijkt Intermaris in eerst instantie naar inschrijfduur en het inkomen. Wanneer iemand aan de hand daarvan de woning kan betreden, worden er gesprekken gevoerd zodat de huurder weet in wat voor een buurt hij gaat wonen. Tijdens dit voorgesprek met de huurder wordt ook bekeken hoe zij kunnen bijdragen aan de buurt.  

“Wonen bepaalt voor een groot deel de kwaliteit van je leven, daarom is passend wonen belangrijk."

Van den Berg geeft een voorbeeld: “Wanneer je wil werken aan de sociale cohesie in de buurt, bijvoorbeeld door middel van moestuinen, dan is het goed om te kijken of de huurder zich daar voor wil inzetten. Je wilt dat er mensen komen wonen die bijdragen aan de leefbaarheid en inzetten voor de buurt, bijvoorbeeld aan groenvoorzieningen. Zeker nu tijdens de coronaperiode veel mensen thuis zijn is je buurt en je complex erg belangrijk.” De voorzitter van De Boog vult haar aan: “Wonen bepaalt voor een groot deel de kwaliteit van je leven, daarom is passend wonen belangrijk. Intermaris wijst toe op inkomen en gezinssamenstelling, en bespreekt de behoeften. " Op basis van de gesprekken besluit de huurder of hij of zij het een geschikte woning vindt.  

Het stoplichtmodel

Een andere manier waarop Intermaris preventief aan de leefbaarheid werkt, is via het monitoren van de leefbaarheid en draagkracht van een complex of buurt met behulp van het stoplichtenmodel. Dit gebeurt zowel op het niveau van wijken, straten, gebouwen en op woningniveau.  “Wanneer je een buurt kwetsbaar ziet worden, is het niet verstandig om daar nog een kwetsbaar persoon bij te plaatsen. Daar helpen de intakegesprekken bij die met alle nieuwe huurders worden gevoerd. In deze gesprekken worden vragen gesteld als: Is de huurder bekend met de buurt? En heeft hij of zij nog extra begeleiding nodig?", aldus Van den Berg. “Wanneer de leefbaarheid in een complex afneemt, kan deze ontwikkeling doorbroken worden door mensen met een passend profiel te vestigen in de vrijgekomen woningen.” Van den Berg vult aan: “We kijken naar draagkracht en draaglast in de wijk.” 

Stoplichtmodel van Hoorn
Het stoplichtmodel. Bron: Intermaris

Samenwerken

Voor het opstellen van de prestatieafspraken werkten alle partijen in kwestie al samen. De prestatieafspraken zorgen in eerste instantie voor een formele structuur waarbinnen ook de overleggen structureler plaatsvinden. Zo hebben de partijen iedere twee maanden overleg, waarin iedereen kan aangeven tegen welke problemen zij aanlopen. Daarnaast geven de prestatieafspraken ook zekerheid voor de toekomst. Beleidsadviseur Denise Rood licht toe: “Met de prestatieafspraken creëer je draagvlak, ook bij de huurdersorganisatie. Door het regelmatig monitoren van de voortgang van de prestatieafspraken, blijft er aandacht op de focusafspraken. En als er in de toekomst zaken veranderen, bijvoorbeeld door een nieuwe collega, dan is het fijn om deze afspraken al vast te hebben staan." 

Tips van Intermaris en huurdersvereniging De Boog

1. Investeer preventief en monitor  

“Het stoplichtmodel zorgt voor een beter beeld van de huurder of complex waardoor je het voor jezelf aan de voorkant al makkelijker maakt. Het is vaak wel intensief, want de gesprekken vinden ad hoc plaats" aldus Van den Berg van Intermaris. 

2. Projectmatig werken  

“Door echt te kijken wat er in een wijk gebeurt, pak je problemen structureler aan”, reflecteert van den Berg. Probeer niet reactief te werken maar juist vooraf te werken aan oplossingen.  

3. Leg focusafspraken vast in prestatieafspraken 

De prestatieafspraken dragen bij aan de wederkerigheid tussen de partijen. Denise Rood blikt vooruit: “Voor de focusafspraken hebben de partijen elkaar de komende jaren hard nodig, zoek elkaar op en werk goed samen. Leg vast wat je van elkaar nodig hebt in de samenwerking.” 

4. Werk nauw met elkaar samen 

Vanuit het perspectief van de huurdersvereniging geeft Wijma mee: “Heb nauwe contacten met alle partijen, ook met de zorgpartijen. Door de korte lijntjes met 1.Hoorn kan leed onder bewoners snel verholpen worden."