Foto Liesbeth Dingemans (2009)

Voorwoord Hans Ton, directeur Wonen bij het ministerie van BZK

Klik op de drie streepjes linksboven voor de complete inhoudsopgave of lees alle verhalen in het magazine via de pijlen aan de zijkanten van het scherm

Hans Ton
Hans Ton

Met het historisch hoge woningtekort zijn vele ogen gericht op de woningbouw; we staan daar voor een enorme taak. Dat neemt niet weg dat er ook een opgave ligt voor de bijna acht miljoen woningen die er al zijn: plekken waarvan mensen hun thuis hebben gemaakt in wijken waar zij – juist in deze coronaperiode – veel verblijven. Iedereen wil prettig wonen: in een goede en betaalbare woning in een prettige buurt. Sinds 1 april jl. zet ik mij daarvoor in als directeur Wonen bij het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. De directie Wonen is primair gericht op de betaalbaarheid, kwaliteit en leefbaarheid van de bestaande voorraad woningen.

Dit e-magazine gaat specifiek over het thema leefbaarheid. Over het algemeen gaat het goed met de leefbaarheid in Nederland. De langjarige trend is overwegend positief. Toch blijkt dat ongeveer 700.000 inwoners in een gebied wonen waar de leefbaarheid onvoldoende is. In deze wijken zijn vaak meerdere problemen te zien. Zo spelen er zaken als overlast, psychische problematiek en werkloosheid. Daarbij komt dat de gevolgen van COVID-19 vooral de reeds kwetsbare inwoners in kwetsbare wijken raken.

"Leefbaarheid is dan ook bij uitstek een thema waarvoor meerdere partijen zich integraal moeten inzetten. Samenwerking is hierbij ontzettend belangrijk."

Leefbaarheid is dan ook bij uitstek een thema waarvoor meerdere partijen zich integraal moeten inzetten. Samenwerking is hierbij ontzettend belangrijk. Prestatieafspraken tussen gemeenten, woningcorporaties, huurdersorganisaties en andere betrokken partijen zijn daarvoor een handig instrument. Dit e-magazine biedt een mooie gelegenheid om op een inspirerende manier te laten zien hoe de gezamenlijke inzet van lokaal betrokken partijen zorgt voor versterking van leefbaarheid in buurten. We delen een aantal voorbeelden die inspireren, bedoeld om samenwerking te stimuleren en van elkaars ervaringen te leren.

Praktijkvoorbeelden

Zo wordt duidelijk hoe woningcorporatie Woonbron in samenwerking met onder andere complexbeheerders, sociaal beheerders en een wijkconciërge zich actief inzet voor vitale wijken in Rotterdam. Ambities en afspraken krijgen hier vorm in zowel convenanten, wijkvisies als prestatieafspraken. In Den Bosch is hard ingezet op gelijkwaardigheid tussen gesprekspartners bij het maken van afspraken. Daarbij wordt zowel aandacht gegeven aan fysieke maatregelen in de woningbouw, als sociale inzet zoals vanuit welzijn. Hierbij ligt de focus op kijken wat de buurt nodig heeft. Actieve huurdersverenigingen, maar ook zorg- en welzijnspartijen helpen hierbij.

In Schiedam gaan de gemeente en woningcorporatie Woonplus wijken meer differentiëren door gevarieerder en gespreid te bouwen. Ook versterkt Woonplus de komende tijd hun signaleringsfunctie, om zichtbaar en aanspreekbaar te zijn voor bewoners in de wijk. In Hoorn wordt heel specifiek gekeken naar de kwetsbaarheid van wijken. Hierover worden gesprekken met huurders gevoerd, zodat zij zelf kunnen bepalen in hoeverre zij bij kunnen dragen aan de leefbaarheid in de buurt. En in Enschede werkt de gemeente en woningcorporatie Domijn aan de leefbaarheid in buurten door gezamenlijk met samenwerkingspartners te investeren in kansrijke thema's.

Slagkracht nodig

De praktijkvoorbeelden laten zien dat alleen een goede lokale samenwerking zorgt voor een integrale inzet op het thema leefbaarheid. Woningcorporaties zijn hierbij een onmisbare partner. Zij spelen een belangrijke rol wanneer het gaat om het leefbaar maken van buurten waarin zij bezit hebben. Daarbij is het belangrijk dat zij voldoende slagkracht hebben om hun taken uit te voeren. Met de voorgestelde wijzingen van de woningwet naar aanleiding van de evaluatie van de herziene Woningwet wordt het gemakkelijker voor corporaties om te investeren in leefbaarheid. Zo vervalt het maximum op leefbaarheidsuitgaven en worden belemmeringen weggenomen voor investeringen in maatschappelijk vastgoed zoals een buurtcentrum of een dagbestedingsruimte voor zorgbehoevenden. Ook mogen corporaties weer activiteiten gericht op ontmoeting ondersteunen, waardoor bewoners meer met elkaar in contact kunnen komen.

"Goede samenwerking vraagt van alle partijen betrokkenheid die verder reikt dan hun eigen takenpakket. Met een eigen rol voor iedereen, maar altijd samen met anderen."

Verder worden handvatten geboden om het proces rondom prestatieafspraken eerder te starten, waardoor partijen tijdig met elkaar om tafel kunnen om leefbaarheidsvraagstukken gezamenlijk aan te pakken. Niet alleen juridische belemmeringen zijn kritisch bezien, ook financiën zijn belangrijk. Voor de langere termijn is duidelijk dat de middelen voor corporaties ontoereikend zijn in verhouding tot de maatschappelijke opgaven waarvoor zij staan. Mogelijke oplossingen zijn uitgewerkt om het tekort dat gaat ontstaan op te lossen. Het volgend kabinet kan hier keuzes in maken.

Goede samenwerking vraagt van alle partijen betrokkenheid die verder reikt dan hun eigen takenpakket. Met een eigen rol voor iedereen, maar altijd samen met anderen. Ik hoop dat dit magazine u inspireert om samen de schouders eronder te zetten. Alleen zo komt het ideaal dichterbij van een land waarin iedereen prettig kan wonen.

Hans Ton, directeur Wonen bij het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties